Carillon

Geschiedenis van het Carillon
De beiaard in de Eusebiustoren geldt als een uniek instrument voor Holllandse begrippen en wordt ook wel een grand carillon genoemd. Die titel slaat op de extra klokken in het basregister, iets wat in de VS vaker voorkomt, maar voor Nederland echt uniek is. Bij de grote restauratie in 1994 werd het carillon uitgebreid met vier basklokken die op het (pedaal)klavier zijn aangesloten als g, a, b en cis (c en bes waren reeds aanwezig).

Deze zijn gegoten door Petit & Fritsen, destijds klokkengieters te Aarle-Rixtel (tegenwoordig opgegaan in Koninklijke Eijsbouts te Asten). De zwaarste van deze vier heeft een diameter van 2465 mm en weegt maar liefst 9100 kg.

ZKH Prins Charles heeft ter gelegenheid van de restauratie van de Arnhemse beiaard in Engeland geld bijeengebracht om deze zware klok (een klinkende e-0) te bekostigen.

De opschriften van drie van de nieuwe klokken zijn teksten die verband houden met de 50ste herdenking van de Slag om Arnhem:

“Voor mensen is het goed te denken als een sterveling”

 

“A bridge too far, but never in vain”


“The best way to suppose what may come, is to remember what is past 1944-1994”

Met de restauratie in 1994 is de beiaard ook verplaatst, mede vanwege de liftschacht waarvoor ruimte gecreëerd moest worden. De beiaard hangt sindsdien drie meter hoger dan voorheen en geeft de basklokken een goede uitstraling. De beiaard klinkt sterker en direkter op het marktplein in vergelijking met de situatie van vóór 1994.

Aan de noord- en zuidzijde klinkt de beiaard evenwichtig, maar aan de oostzijde komt de klank van het carillon minder goed tot z’n recht, wel jammer, nu de markt verplaatst wordt naar die zijde, de plek vóór het provinciehuis.
Daarentegen krijgt het plein een culturele impuls met de bouw van het nieuwe Focus Film-theater, een interessante ontwikkeling die tevens voor de Arnhemse beiaard, behorend tot het nationaal cultureel erfgoed, gunstig kan uitpakken.

Beiaardier 

Roel Smit speelt sinds enkele maanden iedere zaterdagochtend vanaf 10.30 – 11.30 uur op het carillon van de Eusebiustoren. Hij werd geboren te Utrecht, onder het geluid van de Domklokken. Reeds als kind was hij geboeid door het geluid van klokken: je kon ze wel horen, maar je zag ze niet. Geheimzinnig en een beetje mystiek, zo ervaart hij het geluid van klokken nog steeds. Toen indertijd het gemeentebestuur van Deventer een beiaardier zocht voor de Lebuïnustoren hoefde hij niet lang na te denken en ging in opleiding. Jarenlang bespeelde hij tweemaal per week de historische klokken van de Deventer beiaard. Nu is hij vaste beiaardier van Hengelo (O) en van Doetinchem. Komende zomer speelt hij beiaardconcerten in Frankrijk, o.a. op de stadhuistoren van Lyon en te Annecy.

Smit probeert zijn vak zo veelzijdig mogelijk in te vullen. Liefst speelt hij Bach op de klokken, maar andere grote componisten hebben ook zijn aandacht. Daarnaast laat hij volksmuziek klinken vanuit de toren, popmuziek en evergreens. Graag improviseert hij in allerlei stijlen, ook zeer eigentijdse. Hij vindt dat carillonmuziek op straat herkend mag worden, maar dat het ook storend vernieuwend mag zijn.
Het Arnhemse carillon vindt hij een uitzonderlijk fraai instrument, dat het verdient om zo mooi en professioneel mogelijk bespeeld te worden. Dat was ook de mening van zijn helaas te jong overleden voorganger Joke Brandsma, wier nagedachtenis hij hiermee in ere houdt.

Juli 2017