Inspiratie

De Eusebius is bepaald niet het enige kerkgebouw waarvoor een nieuw bestemming wordt gezocht. Er zijn al veel voorbeelden van (monumentale) kerkgebouwen die een nieuw leven hebben gekregen; als boekhandel, concertpodium, gezondheidscentrum, schouwburg, onderwijsinstelling, restaurant, bedrijvencentrum of appartementencomplex.
Ter inspiratie hier een aantal markante voorbeelden:


Maastricht: Dominicanenkerk werd boekhandel

Dominicanenkerk Maastricht

Dominicanenkerk Maastricht

Na jarenlange leegstand onderging de Dominicanenkerk in Maastricht een transformatie tot boekhandel.
De zorgvuldig ontworpen vrijstaande inbouw doet weinig afbreuk aan de ruimtelijke beleving van het interieur. Deze herbestemming oogstte lof op internationaal niveau.


Den Bosch: Jheronimus Bosch Art Center

Jheronimus Bosch Art Center

Jheronimus Bosch Art Center

De voormalige Jacobuskerk in Den Bosch is thans een cultureel centrum waarin het werk van Jheronimus (Jeroen) Bosch centraal staat. Er hoefden in de kerk nauwelijks aanpassingen gedaan te worden om ruimte te maken voor de exposities, concerten en optredens die er plaats vinden. De cultuurhistorische waarden bleven vrijwel volledig in stand.


H.Maagdkerk werd schouwburg

Het Maagdtheater in Bergen op Zoom

Het Maagdtheater in Bergen op Zoom

Aanvankelijk zou de H. Maagdkerk aan de Grote Markt in Bergen op Zoom worden afgebroken om plaats te maken voor een nieuw theater. Uiteindelijk wist men een manier te bedenken om in de kerk een volwaardige schouwburg te realiseren. Het karakter van deze neoclassicistische ‘Waterstaatskerk’ kon in stand blijven.


Multicultureel podium in ‘theelichtje’

Pnielkerk Amsterdam: multicultureel centrum

Pnielkerk Amsterdam: multicultureel centrum

De voormalige Pnielkerk in Amsterdam wordt in de volksmond het ‘theelichtje’ genoemd vanwege de glazen bouwstenen waardoor het binnenlicht uitstraalt. Bij de herbestemming naar een multicultureel podium (Mozaik) werd  dit element zorgvuldig gekoesterd. Er is ruimte gevonden voor een theaterzaal, verschillende studio’s en ook nog een groepspraktijk voor huisartsen.


Museum Van Speelklok tot Pierement

Museum Van Speelklok tot Pierement

Museum Van Speelklok tot Pierement

Het museum Van Speelklok tot Pierement – naar eigen zeggen het leukste museum van Nederland – is gehuisvest in de middeleeuwse Buurkerk in Utrecht. Door het aanbrengen van een tussenverdieping tussen de pijlers is er meer expositieruimte gecreëerd. De tussenvloer is – zoals vaak gebeurt bij herbestemmingen van monumenten – later weer te verwijderen (reversibel).


Luxe restaurant in 15e eeuwse kloosterkerk

Kruisherenhotel in Maastricht

Kruisherenhotel in Maastricht

Het kruisherenklooster in Maastricht werd in de 15e eeuw gebouwd voor de Orde van het Heilig Kruis. Later werd het een Rijkslandbouwproefstation maar in de jaren negentig kwam het oude complex leeg te staan en raakte in verval. Horeca-ondernemer Camille Oostwegel nam eind 2000 het initiatief de gebouwen om te vormen tot een hotel met zestig kamers en een restaurant in het schip van de kerk, waar de gasten zowat de gewelven kunnen aanraken. Het geldt als een van de meest succesvolle herbestemmingen van Nederland.


Gezondheidscentrum en trouwdiensten

Gezondheidscentrum in de Leonarduskerk (Helmond)

Gezondheidscentrum in de Leonarduskerk (Helmond)

Er zijn veel voorbeelden te vinden waar, naast nieuwe functies in de kerk, er ook plaats blijft voor religieus gebruik De Leonarduskerk in Helmond biedt, dankzij een vrijstaande constructie in het schip, ruimte aan een gezondheidscentrum. In het koor worden rouw- en trouwdiensten gehouden. De kerk heeft zich ontwikkeld tot levendig middelpunt van de wijk. Een andere vorm van religieus medegebruik is te vinden in het Gelderse Baak, waar de Martinuskerk voor dat doel in twee ruimtes is gescheiden.


Regionaal Historisch Centrum Limburg

Studiezaal van het Limburgs archief in Maastricht

Studiezaal van het Limburgs archief in Maastricht

Nog een voorbeeld uit Maastricht. De oude Minderbroederkerk (13e eeuw) aan de St. Pieterstraat herbergt al sinds eind 19e eeuw het Rijksarchief Limburg. Bij de laatste restauratie van de Minderbroederskerk (1995-1996) werd in het koor een ondergronds auditorium gebouwd. Het middenschip van de kerk en de zijbeuken werden ingericht als studiezaal, waar een serene, haast kerkelijke rust heerst. Onder de binnentuin zijn nieuwe ondergrondse archiefdepots gebouwd. Pal naast de kerk zijn drie depotlagen gerealiseerd tot een diepte van tien meter.