Carillon

Geschiedenis van het Carillon
De beiaard in de Eusebiustoren geldt als een uniek instrument voor Holllandse begrippen en wordt ook wel een grand carillon genoemd. Die titel slaat op de extra klokken in het basregister, iets wat in de VS vaker voorkomt, maar voor Nederland echt uniek is. Bij de grote restauratie in 1994 werd het carillon uitgebreid met vier basklokken die op het (pedaal)klavier zijn aangesloten als g, a, b en cis (c en bes waren reeds aanwezig).

Deze zijn gegoten door Petit & Fritsen, destijds klokkengieters te Aarle-Rixtel (tegenwoordig opgegaan in Koninklijke Eijsbouts te Asten). De zwaarste van deze vier heeft een diameter van 2465 mm en weegt maar liefst 9100 kg.

ZKH Prins Charles heeft ter gelegenheid van de restauratie van de Arnhemse beiaard in Engeland geld bijeengebracht om deze zware klok (een klinkende e-0) te bekostigen.

De opschriften van drie van de nieuwe klokken zijn teksten die verband houden met de 50ste herdenking van de Slag om Arnhem:

“Voor mensen is het goed te denken als een sterveling”

 

“A bridge too far, but never in vain”


“The best way to suppose what may come, is to remember what is past 1944-1994”

Met de restauratie in 1994 is de beiaard ook verplaatst, mede vanwege de liftschacht waarvoor ruimte gecreëerd moest worden. De beiaard hangt sindsdien drie meter hoger dan voorheen en geeft de basklokken een goede uitstraling. De beiaard klinkt sterker en direkter op het marktplein in vergelijking met de situatie van vóór 1994.

Aan de noord- en zuidzijde klinkt de beiaard evenwichtig, maar aan de oostzijde komt de klank van het carillon minder goed tot z’n recht, wel jammer, nu de markt verplaatst wordt naar die zijde, de plek vóór het provinciehuis.
Daarentegen krijgt het plein een culturele impuls met de bouw van het nieuwe Focus Film-theater, een interessante ontwikkeling die tevens voor de Arnhemse beiaard, behorend tot het nationaal cultureel erfgoed, gunstig kan uitpakken.

Beiaardier

Roel Smit speelt tot eind 2017 iedere zaterdagochtend vanaf 10.30 – 11.30 uur (’s winters een uur later) op het carillon van de Eusebiustoren. Hij werd geboren te Utrecht, onder het geluid van de Domklokken. Reeds als kind was hij geboeid door het geluid van klokken: je kon ze wel horen, maar je zag ze niet. Geheimzinnig en een beetje mystiek, zo ervaart hij het geluid van klokken nog steeds. Toen hij in Deventer was gaan wonen en het gemeentebestuur aldaar een beiaardier zocht voor de Lebuïnustoren hoefde hij niet lang na te denken en ging in opleiding. Jarenlang bespeelde hij tweemaal per week de historische klokken van de Deventer beiaard. Nu is hij vaste beiaardier van Hengelo (O) en van Doetinchem. Zomer 2017 is hij als gastbeiaardier uitgenodigd concerten in Frankrijk te spelen, o.a. op de stadhuistoren van Lyon en te Annecy.

Bob van der Linde (1995) begon, na enige jaren pianoles op 13 jarige leeftijd met orgellessen in Zwolle bij Roy Kroezen. Studeert nu Orgel en Kerkmuziek bij Reitze Smits en Mark Lippe aan het HKU Utrechts conservatorium, en beiaard aan de Nederlandse Beiaardschool in Amersfoort bij Frans Haagen en Gijsbert Kok. Hij won op Internationaal beiaardconcours te Goes de eerste, en te Breda de tweede prijs. Bob is cantor-organist van Oud-Katholieke St. Vitus in Hilversum en organist van de Anglican church in Zwolle.

Vanaf 1 januari 2018 zal Bob wekelijks een uur spelen, daarnaast zal hij de toetreden tot de orgelcommissie om samen met het bestuur van de Stichting Eusebius Arnhem en stadsorganist Johan Lijmes het carillon meer onder de aandacht te brengen van het publiek. Men moet dan denken aan concerten, workshops, samenspel met orgel en andere instrumenten.